از ميان کتابها ومجموعه شعرهای رسيده برای"واژه"
نخستين مجموعه شعرهای کوتاهِ کيارستمی درسال 1378 با مقدمهی مرتضا کاخی از سوی "نشرهنرايران" منتشر شد. اين کتابِ پرحجم، شعرهای کوتاهِ فراوانی دارد که میشد با اندکی دقت و سختگيری بيشتر، بسياری از آنها را حذف کرد و درکتاب نياورد. وبعضی را هم با ويرايش به شکل بهتری عرضه کرد.
" گرگی درکمين" گزيده ایست از اشعار کيارستمی که به تازگی ازسوی انتشاراتِ سخن منتشرشده است وترجمهی انگليسی اين شعرها را نيزکه به وسيلهی زندهياد کريم امامی و مايکل بی يرد انجام گرفته است، به همراه دارد. مايکل بی يرد براين کتاب مقدمهای هم نوشته است که گلی امامی آن را ترجمه کرده است.
نمونههايی از شعرهای کيارستمی از برگزيدهها:
خط سرخی بر سپيدی برف
شکاری زخمی
لنگ لنگان
* * *
داوودیهای سپيد
به تماشا ايستادهاند
قرص ماه را
* * *
چه کس تعيين کرد
برگِ سبزتوت را
برای کرم ابريشم؟
* * *
يک مگس به قتل رسيد
به جرم خوردن حلوا
* * *
از دکترروح انگيزکراچی، دو مجموعه شعر به نامهای: با کابوسهای زن و چشمهای لوچ زمين و نيز دو کتاب پژوهشی دربارهی پروين اعتصامی و (عالم تاج ) ژاله قائم مقامیمنتشر شده است.
درازدهام ذهنم / همهمهای است/ رگباری از خشم/ آشفته میبارد/ از سمتِ هردرد/ ونالهام/ تا انتهای جهان میرود/ از سرزمينی سرگردان/ که خورشيدهای گريزانش/ آوازهای ترم را/ سوزاندهاند. ( آوازهای تر،ازمجموعه شعر" با کابوسهای زن")
* * *
سه مجموعه شعر از پروين دولتآبادی دردست داريم به نامهای هلال نقرهای (مجموعه شعر کلاسيک- غزل)، دربلورين جامه انگور( شعر کلاسيک)و شهرسنگی ( شعر نو- نيمايی).
به تو مديونم/ ای سبز زمرد گون / . . . / به تو مديونم/ سرشاری ديدارت را/ آن سبکباری دلخواه/ که آذين میبست/ تن بی بارت را. ( تکهای از " زن و بيد بن،از مجموعهی " شهر سنگی")
* * *
برداشت تنها و سطر آخر دو مجموعه از ايرج صف شکن هستند که به وسيلهی"انتشارت نگاه"، درسالهای ١٣٨٤ و ١٣٨٣در ايران منتشر کرده است. نوشتههای اين کتاب از نظر دستور زبان و استفاده از واژهها اشکالاتِ اساسی وچشمگيری دارند. اميدواريم درايران اينگونه پريشان نويسیها مُد روز نشده باشد و ناشرين اين گونه نوشتهها متوجه باشند که با چاپ چنين هذيانهايي از ارزش کار و نام خود میکاهند.
( نمونههايی ازکتاب برداشت تنها) :
و من آرام/ آرام/ سنگ ريزههای ساحل را / کنارت مینشستم و/ چاووشانه/ ماهيان جامانده را/ تک، تک/ در نامی که نمیشناختم/ دل به دريا میزدم؟!/ ماهيان ماندند/ ماه سرزده برآمد/ وتو ديگر برقرار نيامدی!
من/ سيبات سرخ گاز زده دستانت را/ ديده بودم/ وبيرقی/ که ازآن تو نبود/ تا به حنجرهام الصاق شده باشم / . . . / ای سنگها/ ای ماهيان نشسته درکفِ من/ آن روزها که قواسی بودم درانتها/ چرا با من نگفته بود /سرد است زمين/. . .
. . . افسوس/ افسوس/ که چيدن و قيچی را / هماره درخود چسبيدهايم/ . . .
درکتاب"سطر آخر" میتوان یکی دو نمونه بهتر را ديد.
* * *
بانوی تقدير مجموعه شعری است از مهناز آذرنيا که آن را انتشارات روشنگران و مطالعات زنان منتشر درسال ١٣٨٣منتشر کرده است. ناشردرمقدمه کتاب نوشته است: انشارات روشنگران و مطالعات زنان مدت زيادی است که از چاپِ مجموعه شعراجتناب میکند. حتا اگر با سرمايه شاعر باشد و اين امرعدهای از شاعران جوان را آزرده کرده است. واقعيت اين است که سطح اشعرسروده شده درسالهای اخير به لحاظ ارزش شعری وادبی با توجه به جايگاه رفيع ايران درادبياتِ شاعرانه، سير نزولی داشته است. سختگيری ما دراين زمينه، درجهتِ گريزاز دامن زدن به اين سير نزولی است. اما مهناز آذرنيا شاعراست يک شاعر قديمی . . .
بر فراز سرم/ پرچم شقاوت افراشتهای/ اتاق سرد است/ ومن سرد/ تصوير خاموش برادر بر هيبت ديوار/ آينهها /از عشق قصه میگويند.
* * *
خدا خواب تازهتری برايم ديده است،نام مجموعه شعری است از بهاره رضايی، که انتشارات "نيم نگاه آن را درسال ١٣٨١منتشر کرده است.
و نخستين زمزمهها/ ابتدا کلمه بود/ که می خواست جاری شود:/ سکوت/ صبر وخاموشی/ اما کلمه نزدِ خدا بود/ وشاعر/ بی واژه شعر می سرود/ و پنهانی/ سکوت زمزمه میکرد/ دردِ بیواژگیاش را/. . .
* * *
نشر ثالث، مجموعه شعری به نام سنگهای نه ماهه در ٧٣ صفحه از روجا چمنکار منتشر کرده است. شعر" فرودگاه" نمونهای است از شعرهای اين کتاب.
فرودگاه يخ زد/ تورفتی / بخارچای، گونههای مرا خيس کرد/ حالا / هرصبح/ آب و برگِ حنا به آسمان میپاشم/ گنجشگها ديگر/ با من صميمی شدهاند.
* * *
گاهی شبيه روياهای تو میشوم، نام مجموعه شعری است از پوران کاوه که "انتشاراتِ نگاه" آن را درسال ١٣٨٣منتشر کرده است. شعرتکيه گاه، نمونهای از شعرهای اين کتاب:
با هجومی به خراب آباد دل / عشق را يافتم/ رهايی از بيهودگی را / نم خوارهای يافتم/ با شاخ و برگی پربار و/ جوانههای اميدی نه خفته به راه باد/ . . . / ديگر تلف نمیشوم ار سرما/ ديگر نيازی به آتش هم ندارم/ با عشقی تا به همين جا/ اگر پا برهنگی را بتوان ناديه گرفت/ همه چيز روبراه است.
* * *
"انتشاراتِ نگاه" مجموعه شعر ديگری در سال١٣٨٤منتشرکرده است به نام گريه شمار، از سهيلا عزيزی. تکهای از شعر درباد، تا ته خواب از اين کتاب.
پای میکوبد برزمين/ التهاب يک درد/و چرای لجوج/میچرد/درروياهای باران خورده/ ومورموراحساسی لرزان/ درباد/ تا ته خواب/ التهاب يک درد/ من عاشقم.
* * *
باز از" انتشارات نگاه" کتاب ديگری را میبينيم به نام مهتاب، سرودهی منوچهر نورزاده که مجموعهای است شعرهای قافيه دار وبی قافيه. در اينجا نمونهای از شعرهای قافيه دار میآوريم که البته قافيههايش هم با هم نمیخوانند:
عطراندام تو دراين دم آغاز بهار/ جانفزای گل و گلزار بهشت زهراست/ مرحم درد جگرسوز من اين است شهيد/ ملتی ره سپر راه عزيز شهداست/ . . .
نمونهای از شعرهای بی قافيه:
من کيستم ای خوب؟/ مردی غريب و خسته و ..." تنها" ميان " جمع".../ سيراب....!/ اما /لب/ تشنه نوشيدن زلال پاک عشق/...
* * *
درست بايد همين امروز تيربارانم میکردی، مجموعه شعر ٣٨ صفحهای ديگری است از بهاره رضايی که انتشارات " محقق" منتشر کرده است:
سلام آقای مرگ!/ درست به موقع آمديد/ من وتنهايی اين روزها/ دريک بشقاب غذا میخوريم/ البته من ميز را میچينم/ بعد او ظرفها را میشويد/ اگر میخواهيدامشب با ما شام بخوريد / حرفی نيست/ من يک بشقاب اضافه میگذارم/ شستن ظرفتان را نمیدانم.../
* * *
با شما هستم. . . مجموعه شعر ارژنگ کيانی است که آن را انتشاراتِ هدف صالحين درتهران منتشر کرده است:
همگی خوشحال بودند/ بالاخره/ خيابان دراز/ مقابل ريش پلکانی شبِ با شکوه/ کوتاه آمد.
گلدانهای بزرگ/ با شکمهای برآمده/ مؤدبانه و ساکت/ به انتظار نشسته بودند.
چند کتابِ تازهی ديگر:
شکلگيری زبان فارسی اثر ژيلبرلازار ايران شناس فرانسوی، ترجمهی مهستی بحرينی- انتشاراتِ هرمس- تهران 1384 ، کتابی است با ترجمهی خوب که شکل گيری زبان فارسی را با عنايت به گويشهای مختلفِ فارسی با بررسیهای ويژگی آوايی- صرفونحو واژگان، با ديدی پژوهشی عرضه میکند.
* * *
سنگی برگوری نوشتهی جلال آل احمد – نشر جامه داران-1384 ،که به نوعی هم سرگذشتنامه است و هم سفرنامه ويکی از آثار آل احمد که پس از انقلاب تنها يک بار چاپ شده وبعد از آن ممنوع گرديد. نشر جامهداران که به انتشار کتابهای سانسور شده میکوشد، پس از حدودِ 25 سال اين کتاب را با حذفِ بخشهايی چاپ کرده است. کاری که به رونق فروش کتابهای ممنوعه زيراکسی میافزايد. اين ناشر پيش از اين هم آثار صادق چوبک وصادق هدايت را با خذف و سانسور! منتشر کرده است.
* * *
فرهنگِ فارسی- آذربايجانی تأليفِ بهزاد بهزادی – نشر نخستين- تهران1384. با انتشار اين فرهنگ، مجموعهی 6 جلدی فرهنگِ فارسی- آذربايجانی و آذربايجانی- فارسی و آذری- آذری دکتر بهزادی کامل شد. دراين فرهنگ، بيش از 5000 مدخل و زيرمدخل با آوانويسی واژههای مدخل ارائه شده است. همچنين درنگارش بخش آذری شيوهی آوانگاری به منظور رعايتِ قانون هماهنگی اصوات درزبان آذری رعايت شده ونشانهی منشأ وهويتِ دستوری لغاتِ اصلی درج شده است. اضافه برآن، مؤلف به درج محتوای معنای حقيقی- مجازی و مفاهيم ويژه درترکيبات و معادل آذری و نيز لغات دخيل از فارسی- عربی وساير زبانها در آذری اقدام کرده است.
اين کتاب و ساير مجلداتِ آن، فرهنگِ ارزشمندی است که نيازهای اهل فرهنگ و علاقمندان به زبان فارسی و آذری را براورده میکند.
* * *
حکم دادگاهِ ميکونوس ، برگردان مظفر، که به نظر میرسد نامی مستعار باشد.
نام ناشر، تاريخ و مکان چاپ نيز دراين کتاب مشخص نشده است. اين کتاب 541 صفحهای با پيشگفتاری به قلم هانس يوأخيم اريگ، وکيل مدافع يکی از شاکيان خصوصی دراکتبر1998 آغازمیشود که در پی آن يادداشتِ برگردانندهی کتاب نيز آمده است. عنوان کلی کتاب" حکم دادگاهِ برلين در محکوميتِ آمران و عاملان جنايات ميکونوس" میباشد. کتاب از يک فصل بندی جامع وکامل برخورداراست.
* * *
روزی روزگاری در دانمارک- رمان، نوشتهی منصورحيدرزاده، ازانتشاراتِ نشر ديار کتاب در دانمارک است. در پشتِ جلدِ اين رمان 242 صفحهای آمده است:
روزها که توی کيوسک مینشينم همهاش میروم تو فکر اين آدمهای دور و بر، دوست ورفيقهای قديم. هرکس به راهی رفت، همان راهی که تو ايران هم اگر مانده بود میرفت. منتها به شکلهای ديگری. به هرحال من از وضع ايران و دوست و رفيقهای قديم هم خبر دارم ديگر. آن هم مثل ما. همه مثل هم...
از اين نويسنده پيش ازاين، رمان سرخ و سفيد منتشر شده است.
